वंशावली हेर्ने तरिका

image_pdfimage_print

वंशावली हेर्ने तरिका
प्रस्तुत गौतम वंशावलीमा अकारादि वर्णानुक्रमअनुसार ती जिल्लामा रहेका र त्यहाँबाट पनि अन्य जिल्लामा फिँजिएका गौतम बन्धुहरूका नाम–नामावली रहेका छन् । आफ्नो मूल वंशको पहिचान गरेर पनि वंशावलीमा आफ्नो नामसम्म पुग्न सकिन्छ ।

वंशावलीमा गौतम वंशका पुस्तौनी नामहरू तालिकामा दिइएका छन् । वंशतालिकामा जम्मा सात कोठा छन् । शिरवेहोरामा क्रमैले (१) क्र.स., (२) नाम, (३) पुस्ता नम्वर,(४) पिताको क्रमसंख्या,(५) छोरा, (६) छोरी,(७) पुत्रको क्रमसंख्या गरी सात कोठा रहेका छन् । पहिलो कोठामा सुरुदेखि सिलसिलेवार क्रम संख्या दिइएको छ । यसले दोस्रो कोठाको नामलाई सङ्केत गर्छ । र यही क्रमसंख्या नै पछि आउने नामको पिता पहिचान्नका लागि पिताको क्रम संख्या बनिदिन्छ । यसै गरी त्यही तालिकामा पुत्रको क्रमसंख्या पनि उल्लेख गरिएको छ । त्यस क्रम संख्यामा हेरेपछि पुत्रको र त्यस्तै गरी उसका सन्तानका बारेमा थाहा हुन्छ । तेस्रो कोठाको नम्बर चाहिं कति पुस्ता भनेर चिनाउने पुस्तासंख्या हो । जस्तै ः–
क्र.स. (१)

नाम (२)

पुस्तानम्बर (३)

पिताको क्रमसंख्या (४)

छोरा (५)

छोरी (६)

पुत्रको क्रमसंख्या
(७)

३०५

हरिलाल+लक्ष्मीदेवी

(पोख्रेल)

४४

२९६

रामचन्द्र

टीकाराम

खेमलाल

महेश्वर

फुलमाया भट्टराई

गीता नेपाल

३०६

३०८

३०९

उपरोक्त तालिकामा पाना नं. को क्रमसंख्या ३०५ मा शिरपति वंशका हरिलाल तथा निजकी पत्नी लक्ष्मीदेवी
(पोख्रेल) को नाम कोठा नं. २ मा छ,( ) भित्रको पोख्रेलले लक्ष्मीदेवीको माइतीको थर जनाउँदछ । हरिलालको पिताको नाम के हो भनेर जान्नका लागि चौंथो कोठाले सङ्केत गरेअनुसार शिरपति वंशको क्र.स. २९६ मा हेर्नुपर्दछ । त्यहाँ कोठा नं. २ मा छविलाल भेटिने छ र छविलाल नै हरिलालका पिता हुन् भन्ने जनाउँदछ भने क्र. सं. २९६ कै पाँचौ कोठामा हरिलाललाई भेटिने छ । यसले हरिलालका शाखा–सन्तानहरू क्र.सं. ३०५ मा छन् भन्ने जनाउँदछ । तेस्रो कोठाको ४४ ले हरिलाल मूलपुरुष ऋतुभद्र पुस्ता नं. १ वाट पुस्ता नं. ४४ (चवालीसौं) पुस्तामा रहेको जनाउँछ । यसैगरी पाँचौ कोठामा रहेका ४ जनाका नामले हरिलालका छोराहरू ४ जना रहेछन् भन्ने जनाउँछ । छैठौं कोठामा रहेको २ नाम तथा थरले हरिलालको २ छोरीहरू विवाहित भएको जनाउँदछ । सातौ कोठाका संख्याहरूले पाँचौं कोठाका व्यक्तिहरूका सन्तानको खोज गर्ने काम सो क्रमसंख्यामा गर्ने जनाउँछ । हरिलालका ४ छोराहरूमध्ये रामचन्द्रका सन्तान खोज्नलाई शिरपति वंशकै क्र्र.सं. ३०६, टिकारामका ३०८ तथा खेमलालका ३०९ मा भेटिने छ । महेश्वरका अगाडि सातौं कोठामा नम्बर नभएकोले निजको वंशक्रम अगाडि नबढेको जनाउँछ । तर कतिपय अवस्थामा ७ औं कोठा खाली भएमा कोठा नं. २ मा उल्लिखित व्यक्तिको सन्तानहरु अन्यत्र जिल्ला अथवा अलग्गै रुपमा अन्यत्र पनि दिइएको हुन सक्दछ । यस्तो अवस्था खास गरी अलग अलग गरी प्राप्त विवरणलाई समावेश गरिएको कारणबाट पनि पर्न गएको छ । यस्तो स्थितिमा नाम र पुस्ता समेत मिलाउनु पर्छ । यसरी एउटै तालिकाले आफ्नो पिताको, छोरा, छोरीको गरी तीनपूस्ते विवरण दिन्छ र तह–तह हुँदै सुरूदेखि अन्तिम पुस्तासम्म जानकारी प्राप्त हुन्छ ।

साथै मूलपुरुष ठम्याउन वंशवृक्ष तथा वंशलता (कोठे तालिका) ले मद्दत पुयाउँछ । वृक्षको पातको सामुन्नेबाट हाँगासम्म रहेको कोष्ठरहित अंकले वंशावली तालिकाको पानालाई जनाउँछ भने कोष्ठभित्रको अंकले पुस्ता नम्वरलाई संकेत गर्दछ । वंशवृक्ष एवं लताको सहयोगबाट पुस्ता नं. १ एकसम्म पुग्न र आफ्नो सबै नाता सम्बन्ध जोड्न सकिने व्यहोरा आदरणीय गौतम वन्धुहरूमा जानकारी गराइएको छ ।

Leave a Reply